Ulusal Standardizasyon

Standartlarda Kullanılan Dil

Telif, sentez veya çeviri olarak yayımlanacak standartların yazımında açık, kolay anlaşılan bir Türkçe kullanılmalı, yansız bir anlatıma başvurulmalıdır. Dil bilgisi, yazım kuralları ve Türk standartları için belirlenmiş biçimlendirmeye de uyulmalıdır. Bu konuda başvuru kaynağı olarak hazırlanmış olan “TSE El Kitabı” daha detaylı bilgi barındırmaktadır.

Standart metinlerinde tutarlılık son derece önemlidir. Dilin kullanımında, terminolojide ve teknik içerikte tutarlılık bu bakımdan başta gelmektedir. Tutarlılık yalnızca bir standart metni ile sınırlı değildir. Seri olarak yayımlanan standartlar arasında da tutarlılık korunmalıdır.

Standartlarda kullanılan eylem yapıları CEN CENELEC ve ISO IEC tarafından 4 türe ayrılmıştır.

Bunlar:

  • Gereklilik,
  • Tavsiye,
  • İzin,
  • Olasılık ve yeterlilik ifadeleridir.

Türk standartlarında ifadelerin yapısı gereklilik, tavsiye ve bilgi olarak ele alınmış, dilin kullanımı TSE El Kitabında aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

Fiil kipi

İstisnai durumlarda kullanılan eş değer ifadeler

–malı/

–meli

(shall)

… gerekir

… gereklidir

… zorunludur

yalnızca –a / –e izin verilir

–mamalıdır/

–memelidir

(shall not)

–a / –e izin verilmez

–maması / –memesi gerekir

İngilizcedeki "must" ifadesini, "shall"in alternatifi olarak kullanmayınız (bu sayede, bir dokümanın gereklilikleri ile dış yasal hükümlerin birbirleriyle karıştırılması önlenir).

Bir yasağı ifade etmek için, İngilizcedeki "may not" ifadesi yerine "shall not" kullanmayınız.

Bir doğrudan talimatı ifade etmek için, örneğin bir deney yönteminde uygulanması gereken basamaklar belirtilirken, emir kipi veya geniş zaman kullanınız.

ÖRNEK: “Kaydedici cihazı açın/açınız.” veya "Kaydedici cihaz açılır."

 

Fiil kipi

İstisnai durumlarda kullanılan eş değer ifadeler

… tavsiye edilir

(should)

… önerilir

genellikle –ır / –ir

… tavsiye edilmez

(should not)

… önerilmez

… yapılmaması tavsiye edilir

Bu bağlamda, “gereklidir” anlamına gelen bir ifade kullanılmamalıdır.

 

Standardizasyon sayfasına dönüş...

Eski Siteye Dön